Check in vijf minuten of jouw locatie in een congestiegebied ligt, wat de kleuren op de capaciteitskaart betekenen en wat je kunt doen als het net vol zit.
Kernfeit: de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland laat per gebied zien of er nog transportcapaciteit beschikbaar is, apart voor afname en voor invoeding. De kaart werkt met vier kleuren plus grijs voor ontbrekende data, en een arcering die aangeeft of congestiemanagement wordt toegepast. Rood betekent een tekort aan transportcapaciteit met een wachtrij. De kaart geldt voor aansluitingen groter dan 3×80 ampère.
Wat de capaciteitskaart precies is
De capaciteitskaart is een publieke kaart van Netbeheer Nederland waarop de regionale netbeheerders samen laten zien hoeveel ruimte er nog op het elektriciteitsnet zit. Je vult een adres of postcode in en ziet in welke situatie jouw voedingsgebied verkeert. Naast de kaart van de regionale netbeheerders is er een laag van TenneT voor het hoogspanningsnet, omdat het knelpunt soms niet regionaal maar landelijk zit.
Twee dingen zijn belangrijk om te begrijpen voordat je naar de kleuren kijkt.
De kaart toont de actuele situatie en kijkt niet vooruit. Een gebied dat vandaag ruimte heeft, kan over een half jaar vastlopen doordat er in de tussentijd grote aanvragen zijn gedaan. Omgekeerd kan een rood gebied openbreken na een netuitbreiding.
De kaart werkt op gebiedsniveau, niet op het niveau van jouw aansluiting. Wat er voor jouw specifieke situatie mogelijk is, blijkt pas als de netbeheerder een formeel transportverzoek beoordeelt. De kaart is dus een eerste indicatie en geen toezegging.
De kleuren op de kaart
| Kleur | Betekenis |
|---|---|
| Transparant of wit | Transportcapaciteit beschikbaar, zonder wachtrij |
| Geel | Transportcapaciteit beperkt beschikbaar, zonder wachtrij |
| Oranje | Gebied is in onderzoek, met wachtrij |
| Rood | Tekort aan transportcapaciteit, met wachtrij |
| Grijs | Onvoldoende of onvoldoende kwalitatieve data beschikbaar |
Let op het verschil tussen oranje en rood. Oranje betekent dat de netbeheerder een congestieonderzoek uitvoert. Er is op dat moment geen ruimte, maar het onderzoek moet uitwijzen of er via congestiemanagement alsnog capaciteit vrij te spelen is. Rood betekent dat dat traject is afgerond of niet mogelijk is: er is simpelweg een tekort.
Netbeheer Nederland heeft de legenda inmiddels verduidelijkt met een arcering. Daarmee zie je direct of er in een gebied congestiemanagement wordt toegepast en of daardoor capaciteit beschikbaar komt voor nieuwe aanvragen. Dat is relevant, want in zo’n gebied kan een flexibel contract wel degelijk tot de mogelijkheden behoren, ook als de hoofdkleur ongunstig oogt.
Nieuw ten opzichte van de eerste versies van de kaart is dat per voedingsgebied ook wordt getoond hoeveel transportcapaciteit aanwezig is, hoeveel er nodig is, hoeveel unieke verzoeken in de wachtrij staan en wat het totaal aangevraagde vermogen in die wachtrij is. Dat laatste getal zegt vaak meer dan de kleur. Een rood gebied met een bescheiden wachtrij is een ander verhaal dan een rood gebied waar honderden megawatts op de lijst staan.
Zo check je jouw locatie in vijf minuten
- Open de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland en vul het adres van je bedrijfslocatie in.
- Bekijk eerst de laag voor afname en daarna de laag voor invoeding. Noteer beide kleuren apart.
- Zet ook de laag van TenneT aan. Het kan voorkomen dat het regionale net ruimte toont terwijl het knelpunt een niveau hoger zit.
- Noteer de wachtrijgegevens van je voedingsgebied: aantal verzoeken en totaal aangevraagd vermogen.
- Pak je netbeheerdersfactuur erbij en zoek je gecontracteerd transportvermogen in kW en je aansluitwaarde in ampère op.
- Zet daar je plannen naast: welk vermogen heb je over twee tot vijf jaar nodig, gezien elektrificatie, laadinfrastructuur of uitbreiding?
Het verschil tussen punt vijf en punt zes is het probleem dat je moet oplossen. Vaak blijkt dat verschil kleiner dan gedacht, omdat het niet om je gemiddelde verbruik gaat maar om een paar uur per jaar waarin alles tegelijk draait.
Afname en invoeding zijn twee verschillende problemen
| Afnamecongestie | Invoedingscongestie | |
|---|---|---|
| Wanneer merkbaar | Ochtend- en avondpieken, koude dagen | Zonnige dagen rond het middaguur |
| Waar vaak zichtbaar | Stedelijke en industriële gebieden, laadinfrastructuur | Landelijke gebieden met zonneparken en agrarische opwek |
| Directe gevolgen | Geen zwaardere aansluiting, uitbreiding stokt | Teruglevering wordt begrensd of afgeschakeld |
| Financiële schade | Gemiste productie, uitgestelde elektrificatie | Lager rendement op zonnepanelen, negatieve prijzen |
| Oplossing met opslag | Pieken opvangen binnen bestaand vermogen | Overschot opslaan en later inzetten |
Een productiebedrijf met zonnepanelen op het dak kan prima extra vermogen krijgen en tegelijk geen kilowatt extra mogen terugleveren. Dat lijkt tegenstrijdig, maar het is logisch: het net kent twee richtingen en die lopen op verschillende momenten vol.
Wat je kunt doen als je locatie rood of oranje kleurt
Wachten op netverzwaring is de route die het minste inspanning kost en het meeste tijd. Netbeheerders bouwen door, maar de uitbreiding van stations en kabels loopt in jaren, niet in maanden. In de tussentijd zijn er vier routes die je zelf in de hand hebt.
Binnen je bestaande vermogen blijven. Met peak shaving vang je de pieken op uit een batterij, zodat je gecontracteerd transportvermogen volstaat voor een zwaardere bedrijfsvoering. Dit is de route die in de meeste gevallen het snelst resultaat geeft, omdat je niets aan je aansluiting verandert.
Een flexibel contract onderzoeken. In gebieden waar congestiemanagement wordt toegepast, bieden netbeheerders capaciteit aan buiten de piekuren. Zonder opslag betekent dat terugregelen op momenten die je niet zelf kiest. Met opslag overbrug je die uren en blijft je proces draaien.
Je overschot opslaan in plaats van terugleveren. Dat is bij invoedingscongestie de enige maatregel die direct werkt. Je zonnestroom van het middaguur zet je in tijdens de avondpiek of bij het laden van voertuigen.
Je verbruik verschuiven. Niet alles hoeft tegelijk. Gefaseerd opstarten van zware verbruikers, laden buiten productiepieken en het spreiden van energie-intensieve batches kosten niets en leveren soms verrassend veel ruimte op.
Alle vier de routes hebben gemeen dat ze werken binnen wat er al ligt. Dat is ook waarom een batterijsysteem in weken te realiseren is en een netverzwaring in jaren.
Wat de kaart je niet vertelt
De kaart zegt niets over de doorlooptijd van de werkzaamheden, niets over jouw positie in de wachtrij en niets over de vraag of er via congestiemanagement ruimte voor jou specifiek is. Ook zegt de kleur niets over de vraag of een flexibel contract aantrekkelijk is in jouw situatie: dat hangt af van je verbruiksprofiel.
Wat de kaart wel doet, is je laten zien of je met een standaardaanvraag ergens komt of dat je direct moet nadenken over een oplossing achter de meter. Voor locatiekeuze bij nieuwbouw of uitbreiding is dat waardevolle informatie, zeker als je meerdere terreinen overweegt.
Veelgestelde vragen over de netcongestie kaart
Is de capaciteitskaart bindend?
Nee. De kaart geeft de situatie per voedingsgebied weer en wordt periodiek geactualiseerd door de gezamenlijke netbeheerders. Hij is bedoeld als indicatie, zodat bedrijven, gemeenten en ontwikkelaars vooraf weten waar ze rekening mee moeten houden. Alleen een formeel transportverzoek bij jouw netbeheerder geeft uitsluitsel over jouw aansluiting. Dien dat verzoek ook in als de kaart ongunstig oogt, want de aanvraagdatum bepaalt later je plek in de rij.
Mijn gebied is rood, mag ik dan helemaal geen zonnepanelen meer plaatsen?
Je mag ze plaatsen, maar je mag de opgewekte stroom mogelijk niet of beperkt terugleveren. Kijk daarom specifiek naar de invoedingslaag en niet alleen naar afname. Met opslag gebruik je die stroom zelf op momenten dat je hem nodig hebt, waardoor de businesscase alsnog rond kan komen. In de praktijk verschuift het rendement dan van terugleververgoeding naar vermeden inkoop, en dat is bij de huidige tarieven vaak gunstiger.
Verandert een rood gebied ooit weer naar groen?
Ja, na netuitbreiding of wanneer bestaande gebruikers capaciteit teruggeven. Netbeheerders publiceren periodiek nieuwe congestieonderzoeken en passen de kaart daarop aan. Reken er alleen niet op dat dit binnen je eigen investeringshorizon gebeurt: de wachtrijen groeien momenteel harder dan het net wordt uitgebreid. Baseer je plannen dus op de huidige situatie en behandel een eventuele verruiming als meevaller.
Geldt netcongestie ook voor mijn kleine aansluiting?
Sinds 1 juli 2026 wel. Tot die datum reserveerden netbeheerders capaciteit voor kleinverbruikers tot 3×80 ampère, waardoor zij sneller werden aangesloten dan grootverbruikers. De ACM vond dat verschil niet te rechtvaardigen, en daarom komt iedereen in een congestiegebied nu op dezelfde wachtlijst. De capaciteitskaart zelf blijft wel gericht op aansluitingen groter dan 3×80 ampère.
Waarom staat mijn gebied grijs?
Grijs betekent dat er onvoldoende of onvoldoende betrouwbare data over dat gebied beschikbaar is. Dat is geen signaal dat er wel of geen ruimte is. Neem in dat geval contact op met je netbeheerder of dien direct een transportverzoek in, want alleen dan krijg je een onderbouwd antwoord over jouw situatie.
Wat betekent de arcering op de kaart?
De arcering geeft aan dat er in dat gebied congestiemanagement wordt toegepast en of daardoor transportcapaciteit beschikbaar komt voor nieuwe aanvragen. Dat is vaak het verschil tussen een gebied waar je echt niets kunt en een gebied waar je via een flexibel contract alsnog ruimte krijgt. Vraag er expliciet naar bij je netbeheerder, want dit wordt niet altijd uit zichzelf aangeboden.
Hoe weet ik hoeveel vermogen ik straks nodig heb?
Door je kwartierwaarden van het afgelopen jaar op te vragen bij je meetbedrijf en daar je geplande elektrificatie bij op te tellen. Kijk daarbij niet naar je jaarverbruik in kWh, maar naar de hoogste kwartierwaarden in kW en naar hoe vaak die voorkomen. In een simulatierapport rekenen we dat door en zetten we het af tegen wat je nu gecontracteerd hebt.
Kan ik de kaart gebruiken bij locatiekeuze?
Ja, en dat is een van de nuttigste toepassingen. Als je een nieuwe vestiging of uitbreiding overweegt, scheelt het jaren om vooraf te kijken waar nog ruimte zit voor zowel afname als invoeding. Betrek daarbij ook de wachtrijgegevens per voedingsgebied, want die laten zien hoe hard de concurrentie om de resterende capaciteit is.